Szkolenie DBT w Polsce – od treningu umiejętności do DBT Comprehensive

Czym jest DBT i dla kogo?

Terapia dialektyczno-behawioralna została opracowana przez Marshę Linehan jako odpowiedź na potrzebę skuteczniejszego leczenia osób z przewlekłymi zachowaniami samobójczymi, szczególnie pacjentów z zaburzeniem osobowości borderline. Model łączy strategie behawioralne i poznawcze z akceptacją, walidacją i uważnością, a jednym z podstawowych założeń DBT jest perspektywa dialektyczna – dostrzeganie napięcia między pozornie przeciwstawnymi stanowiskami oraz poszukiwanie sposobu ich integracji. W praktyce terapii szczególne znaczenie ma dialektyka akceptacji i zmiany: terapeuta jednocześnie uznaje doświadczenia pacjenta i jego aktualną sytuację oraz wspiera go w podejmowaniu zmian prowadzących do poprawy jakości życia.^[1]

Najsilniejsza baza dowodowa DBT dotyczy zaburzenia osobowości borderline, w szczególności zachowań samobójczych i samouszkodzeń. Przeglądy badań randomizowanych wskazują, że DBT może prowadzić między innymi do zmniejszenia zachowań samobójczych i samouszkodzeń, a także do poprawy części innych wskaźników klinicznych. Wyniki poszczególnych badań nie są jednak całkowicie jednorodne, dlatego skuteczności DBT nie należy przedstawiać jako identycznej w przypadku wszystkich problemów klinicznych.^[5,6]

W kolejnych latach DBT była rozwijana i adaptowana do innych populacji, między innymi osób z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji, zaburzeniami odżywiania oraz nasilonymi trudnościami w regulacji emocji. Nie oznacza to jednak, że dla wszystkich tych zastosowań istnieje taki sam poziom dowodów jak w przypadku zaburzenia osobowości borderline.^[6]

Dla klinicysty zajmującego się diagnostyką DBT jest istotna także dlatego, że w ICD-11 zaburzenie osobowości może być uzupełnione kwalifikatorem wzorca borderline. W praktyce oznacza to, że znajomość DBT jest szczególnie istotna dla osób pracujących z pacjentami prezentującymi ten profil kliniczny. Szerzej o klasyfikacji zaburzeń osobowości piszemy w osobnym artykule: zaburzenia osobowości w ICD-11.^[4]

Pełny model DBT: cztery tryby pracy, nie jedna grupa

Jednym z najczęstszych nieporozumień dotyczących DBT jest utożsamianie całej terapii z treningiem umiejętności. Tymczasem trening umiejętności stanowi tylko jeden z czterech podstawowych trybów pracy, które razem tworzą pełny, czyli comprehensive, model DBT.^[2,3]

• Terapia indywidualna – regularne sesje, podczas których terapeuta pracuje między innymi nad hierarchią celów. W pierwszej kolejności uwzględnia się zachowania zagrażające życiu, następnie zachowania utrudniające terapię, a później problemy istotnie pogarszające jakość życia.
• Trening umiejętności – zajęcia grupowe obejmujące cztery podstawowe obszary: uważność, tolerancję dyskomfortu, regulację emocji oraz skuteczność interpersonalną. W wersji dla nastolatków dochodzi piąty moduł, opisany w dalszej części tekstu.
• Coaching telefoniczny – krótkie kontakty między sesjami, których celem jest pomoc pacjentowi w zastosowaniu poznanych umiejętności w codziennych sytuacjach i momentach kryzysu.
• Zespół konsultacyjny – regularne spotkania terapeutów służące między innymi utrzymywaniu zgodności pracy z modelem DBT, analizowaniu trudności klinicznych i wspieraniu terapeutów w pracy z pacjentami o wysokim poziomie ryzyka.

Rozróżnienie to ma bezpośrednie znaczenie dla rynku szkoleń. Kurs dotyczący treningu umiejętności może przygotowywać do prowadzenia grup, ale nie jest tym samym co przygotowanie do prowadzenia pełnego programu DBT. Programy Comprehensive obejmują szerszy zakres kompetencji i przygotowują do pracy z większą liczbą elementów modelu.^[2,3]

DBT dla nastolatków: piąty moduł umiejętności

Powyższy opis dotyczy standardowego programu dla osób dorosłych. Adaptacja dla nastolatków, opracowana przez Jill Rathus i Aleca Millera, różni się od niego w sposób istotny dla wyboru szkolenia: obok czterech znanych modułów wprowadza piąty, zatytułowany „podążanie drogą środka" (ang. walking the middle path).^[17]

Moduł ten powstał specjalnie na potrzeby pracy z młodzieżą i jej rodzinami, a nie jako skrócona wersja programu dla dorosłych. Uczestniczą w nim zwykle także opiekunowie, ponieważ jego celem jest zmniejszenie konfliktu między nastolatkiem a rodziną, a nie wyłącznie wyposażenie samego nastolatka w nowe umiejętności.^[17]

W opisach szkoleń moduł bywa sprowadzany do „elastycznego myślenia". To zawężenie, bo składa się on z trzech odrębnych grup umiejętności:

• Dialektyka – wychodzenie z myślenia „albo–albo" i godzenie akceptacji ze zmianą.
• Walidacja – uznawanie własnych przeżyć oraz przeżyć drugiej strony, ćwiczone w obie strony: nastolatek wobec rodzica i rodzic wobec nastolatka.
• Zasady zmiany zachowania – praktyczne wykorzystanie wzmacniania, kształtowania i wygaszania w codziennych sytuacjach rodzinnych.

Trzon dialektyczny modułu opiera się na trzech napięciach opisanych jako dylematy, w których zarówno rodzina, jak i terapeuta mogą utknąć na jednym z biegunów:

Nazwa modułu odnosi się właśnie do szukania drogi pomiędzy tymi biegunami, a nie do kompromisu rozumianego jako ustępstwo.

W badaniu akceptowalności modułu prowadzonym wśród nastolatków i ich rodzin umiejętności z tej grupy były oceniane wysoko, a walidację uczestnicy wskazywali jako najbardziej użyteczny element treningu.^[18]

Warto odnotować, że adaptacja dla młodzieży ma własną bazę dowodową. W randomizowanym badaniu z udziałem nastolatków z powtarzającymi się samouszkodzeniami DBT dla adolescentów okazało się skuteczniejsze niż wzmocniona opieka standardowa w ograniczaniu samouszkodzeń, myśli samobójczych i objawów depresyjnych, a przewaga w zakresie częstości samouszkodzeń utrzymywała się w obserwacji odroczonej.^[19,20]

Znajduje to odzwierciedlenie także w wytycznych. NICE zaleca rozważenie DBT w adaptacji dla nastolatków u dzieci i młodzieży z nasiloną dysregulacją emocjonalną i częstymi samouszkodzeniami, opisując format obejmujący między innymi wielorodzinną grupę treningu umiejętności – czyli dokładnie to miejsce, w którym omawiany moduł jest prowadzony.^[21]

PTDBT – ważny ośrodek rozwoju DBT w Polsce

W polskim środowisku DBT ważną rolę odgrywa Polskie Towarzystwo Terapii Dialektyczno-Behawioralnej (PTDBT). Towarzystwo deklaruje jako swoje cele między innymi rozwijanie i rozpowszechnianie DBT, zwiększanie wiedzy profesjonalistów oraz rozwój wsparcia dla osób z zaburzeniem osobowości borderline i ich bliskich.^[7]

PTDBT organizuje szkolenia dla profesjonalistów, zespoły konsultacyjne oraz grupy samokształceniowe. Od 1 stycznia 2018 roku prowadzi również internetowy zespół konsultacyjny dla członków PTDBT, którzy pracują i chcą rozwijać swoje kompetencje w nurcie DBT.^[7]

Towarzystwo prowadzi także program Family Connections, czyli 12-tygodniowy program przeznaczony dla rodzin i bliskich osób z zaburzeniem osobowości borderline oraz nasilonymi problemami regulacji emocji.^[7]

DBT Comprehensive: roczne szkolenie kompleksowe

PTDBT organizuje DBT Comprehensive jako zaawansowane, całościowe szkolenie w terapii dialektyczno-behawioralnej. Aktualna edycja DBT Comprehensive 2026–2027 trwa od października 2026 roku do czerwca 2027 roku. Szkolenie jest przeznaczone przede wszystkim dla osób pracujących w zespołach terapeutycznych. Osoby zgłaszające się indywidualnie mogą zostać przydzielone do zespołów konsultacyjnych.^[8]

Program obejmuje cztery części. Pierwsze dwa zjazdy dotyczą podstaw DBT i prowadzenia treningu umiejętności, natomiast kolejne mają bardziej praktyczny charakter i obejmują między innymi pracę zespołów konsultacyjnych, konceptualizację przypadku oraz analizę łańcuchową. Integralnym elementem szkolenia są cotygodniowe spotkania zespołów konsultacyjnych oraz wsparcie mentorskie.^[8]

Aktualna edycja 2026–2027

Aktualna oferta PTDBT wskazuje również, że osoby zgłaszające się indywidualnie są organizowane w zespoły konsultacyjne, między innymi z uwzględnieniem ich lokalizacji. Szkolenie przygotowuje do pracy w pełnym modelu DBT, obejmującym terapię indywidualną, trening umiejętności, coaching telefoniczny oraz konsultacje zespołu leczącego.^[8]

Wymagania rekrutacyjne są wyraźnie wyższe niż w przypadku szkoleń wprowadzających. W aktualnej edycji mogą uczestniczyć między innymi certyfikowani psychoterapeuci, osoby po ukończeniu całościowego szkolenia psychoterapeutycznego oraz osoby będące co najmniej na drugim roku 4-letniego szkolenia psychoterapeutycznego w uznanym nurcie. W określonych warunkach do szkolenia mogą również przystąpić specjaliści psychologii klinicznej, psychiatrzy, pielęgniarki psychiatryczne oraz inni specjaliści zdrowia psychicznego, po spełnieniu wymagań określonych przez organizatora.^[8]

Czy DBT Comprehensive oznacza certyfikację terapeuty DBT?

Nie. Ukończenie konkretnego szkolenia nie powinno być automatycznie utożsamiane z formalną certyfikacją terapeuty DBT.

W Polsce nie ma ustawowo uregulowanego systemu certyfikacji DBT. Samo PTDBT wskazuje, że w Polsce nie ma obecnie formalnych standardów szkoleń ani certyfikacji w terapii DBT, a terapeuci korzystają między innymi ze szkoleń krajowych i zagranicznych.^[9]

Jednocześnie istnieje międzynarodowa ścieżka indywidualnej certyfikacji prowadzona przez DBT-Linehan Board of Certification (DBT-LBC). Proces ten jest odrębny od samego uczestnictwa w kursie. Jednym z wymogów jest uzyskanie co najmniej 40 godzin szkolenia dydaktycznego dotyczącego DBT, ale certyfikacja wymaga również spełnienia innych warunków, w tym posiadania odpowiednich uprawnień zawodowych.^[10]

Dlatego przed zapisaniem się na szkolenie warto sprawdzić dokładnie, jaki dokument otrzymuje uczestnik i czy dane szkolenie jest elementem określonej ścieżki kompetencyjnej lub certyfikacyjnej.

Szkolenia podstawowe i wprowadzające

DBT można poznawać również poprzez krótsze formy szkoleniowe. Są one szczególnie przydatne dla osób, które chcą najpierw poznać podstawy modelu przed podjęciem decyzji o bardziej zaawansowanym kształceniu.

PTDBT prowadzi między innymi szkolenia wprowadzające w podstawy terapii DBT oraz szkolenia dotyczące treningu umiejętności.^[3,8]

Aktualnie zapowiedziano między innymi:

• Wprowadzenie w DBT – szkolenie online 17–18 września 2026 roku.
• Wprowadzenie w trening umiejętności DBT – szkolenie w Krakowie 16–17 października 2026 roku; na stronie organizatora wskazano, że limit miejsc został już wyczerpany.

PTDBT publikuje również informacje o treningach umiejętności organizowanych przez członków Towarzystwa. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że nie każdy trening widoczny na stronie PTDBT jest bezpośrednio organizowany przez stowarzyszenie. W części przypadków PTDBT jedynie publikuje informacje o szkoleniu członka organizacji i wskazuje, że podane dane pochodzą z oświadczenia organizatora.^[11]

To ważne rozróżnienie, ponieważ sama obecność szkolenia na stronie PTDBT nie musi oznaczać, że kurs jest organizowany bezpośrednio przez Towarzystwo.

Ścieżka rozwoju terapeuty DBT krok po kroku

Dla osoby zainteresowanej rozwojem w DBT można wyróżnić kilka podstawowych etapów:

W przypadku DBT nie należy więc oceniać przygotowania terapeuty wyłącznie na podstawie liczby ukończonych kursów. Równie ważne są doświadczenie kliniczne, praca zgodnie z modelem, udział w zespole konsultacyjnym i regularne rozwijanie kompetencji.

ACT jako kontrast: szkolenia bez formalnej certyfikacji

Ciekawym punktem odniesienia dla DBT jest terapia akceptacji i zaangażowania (acceptance and commitment therapy, ACT). Jest to podejście o szerokim, transdiagnostycznym zastosowaniu, rozwijane w ramach szerszego nurtu Contextual Behavioral Science (CBS), czyli nauki o zachowaniu w kontekście. Jedną z głównych organizacji rozwijających ten nurt jest Association for Contextual Behavioral Science (ACBS) – międzynarodowe stowarzyszenie zajmujące się rozwojem, badaniem i upowszechnianiem podejść należących do contextual behavioral science.

W przypadku ACT sytuacja dotycząca certyfikacji wygląda inaczej niż w DBT. ACBS nie prowadzi formalnej certyfikacji terapeutów ACT i wprost wskazuje, że nie istnieje oficjalny „certyfikowany terapeuta ACT”. Organizacja rozwija natomiast system peer review dla osób prowadzących szkolenia ACT.^[12]

Proces Peer-Reviewed Trainer (PRT) dotyczy działalności szkoleniowej. ACBS podkreśla, że nie jest to program certyfikacji kompetencji klinicznych ani formalna certyfikacja terapeutów ACT.^[13]

Dla osoby uczącej się ACT oznacza to, że jakość szkolenia warto oceniać przede wszystkim na podstawie kompetencji prowadzącego, zgodności szkolenia z modelem oraz jego zaplecza merytorycznego, a nie na podstawie istnienia oficjalnego „certyfikatu terapeuty ACT”.

Inne podejścia specjalistyczne: terapia schematów, EMDR, CFT, MBT i IFS

DBT i ACT nie wyczerpują możliwości dalszego kształcenia psychoterapeutów. Poszczególne podejścia różnią się między sobą wymaganiami szkoleniowymi, sposobem potwierdzania kompetencji oraz stopniem formalizacji ścieżki zawodowej.

W przypadku terapii schematów (Schema Therapy) istnieje międzynarodowy system certyfikacji rozwijany przez International Society of Schema Therapy (ISST), czyli Międzynarodowe Towarzystwo Terapii Schematów. Organizacja określa wymagania dotyczące między innymi szkolenia, doświadczenia klinicznego i superwizji niezbędnych do uzyskania odpowiedniego poziomu certyfikacji.^[14]

Podobnie EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) posiada sformalizowane standardy szkolenia i akredytacji rozwijane między innymi przez EMDR Europe, europejską organizację zrzeszającą krajowe stowarzyszenia EMDR.^[15]

W przypadku CFT (Compassion-Focused Therapy, terapii skoncentrowanej na współczuciu), MBT (Mentalization-Based Treatment, terapii opartej na mentalizacji) oraz IFS (Internal Family Systems) sytuacja jest bardziej zróżnicowana. Dostępne szkolenia, wymagania dotyczące doświadczenia klinicznego oraz sposoby potwierdzania kompetencji mogą różnić się w zależności od organizatora, programu i kraju.

Z tego względu nie warto przedstawiać tych podejść na jednej osi „łatwości wejścia”. Ukończenie szkolenia w jednym podejściu nie musi oznaczać poziomu kompetencji równoważnego ukończeniu szkolenia w innym, ponieważ systemy kształcenia, wymagania dotyczące praktyki klinicznej, superwizji i certyfikacji mogą być skonstruowane zupełnie inaczej.

Ile kosztuje szkolenie DBT?

Koszt zależy od poziomu szkolenia. Aktualna edycja DBT Comprehensive PTDBT 2026–2027 kosztuje 6500 zł dla członków PTDBT zapisujących się w zespołach konsultacyjnych oraz 7000 zł dla członków zapisujących się indywidualnie.^[8]

Krótsze szkolenia są znacznie tańsze. Przykładowo wprowadzenie w trening umiejętności DBT organizowane przez PTDBT w Krakowie w październiku 2026 roku kosztuje 800–900 zł, zależnie od terminu zapisu; członkowie PTDBT otrzymują dodatkową zniżkę.^[16]

Do kosztu samego szkolenia mogą dojść wydatki na dojazdy, zakwaterowanie, dodatkowe materiały, superwizję oraz członkostwo w organizacji zawodowej. W przypadku DBT Comprehensive warto także uwzględnić czas potrzebny na regularną pracę zespołu konsultacyjnego.

Dlatego przy planowaniu budżetu warto patrzeć nie tylko na cenę kursu, lecz na całkowity koszt rozwoju kompetencji.

Checklista: jak wybrać szkolenie DBT?

Przed zapisaniem się na szkolenie z DBT warto sprawdzić kilka kwestii:

• Zakres modelu. Czy szkolenie obejmuje pełny model DBT, czy tylko trening umiejętności? Są to różne poziomy przygotowania.
• Organizator i prowadzący. Jakie mają doświadczenie kliniczne i szkoleniowe oraz czy ich kompetencje można zweryfikować?
• Wymagania wstępne. Czy szkolenie jest przeznaczone dla Twojej grupy zawodowej i poziomu doświadczenia?
• Praktyczny zakres szkolenia. Czy uczestnicy ćwiczą strategie i pracują na przypadkach klinicznych, czy kurs ma przede wszystkim charakter wykładowy?
• Zespół konsultacyjny i superwizja. Czy po szkoleniu istnieje możliwość dalszej pracy w zespole i uzyskiwania konsultacji?
• Dokument końcowy. Czy otrzymujesz zaświadczenie uczestnictwa, certyfikat ukończenia określonego programu czy dokument związany z niezależną certyfikacją?
• Koszt całkowity. Uwzględnij dojazdy, materiały, superwizję i ewentualną składkę członkowską.

Na koniec warto pamiętać o perspektywie diagnostycznej: wybór podejścia terapeutycznego powinien być dostosowany do charakteru problemów klinicznych oraz potrzeb pacjenta. W przypadku DBT szczególne znaczenie ma znajomość zaburzenia osobowości borderline, zachowań samouszkadzających i samobójczych oraz trudności w regulacji emocji.

Pomocne mogą być nasze przewodniki: zaburzenia osobowości w ICD-11 oraz – dla osób rozwijających warsztat diagnostyczny – kategorie dostępności testów psychologicznych.

Najczęściej zadawane pytania